Niedziela z historią, pamięcią i ORP „Orzeł”, Edynburg, Szkocja, wrzesień 2026.
Niedziela była dla nas zwieńczeniem wyjątkowego weekendu, którego głównym tematem była historia Polskiej Marynarki Wojennej oraz legendarnego okrętu podwodnego ORP „Orzeł”.
Był to jednak dzień, w którym spotkały się również inne ważne karty polskiej historii – pamięć o ofiarach Auschwitz, niezwykłe historie polskich bohaterów oraz dziedzictwo polskiej emigracji w Szkocji.
Zanim spotkaliśmy się na popołudniowym wykładzie, mieliśmy okazję uczestniczyć w niezwykle interesującym spotkaniu w kościele św. Niniana i Triduany w Edynburgu, gdzie gościliśmy Marię Stachurską – reżyserkę filmu „Położna” oraz autorkę książki „Położna. O mojej cioci Stanisławie Leszczyńskiej”.
Spotkanie poświęcone było przede wszystkim postaci Stanisławy Leszczyńskiej, polskiej położnej, która podczas pobytu w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, w niewyobrażalnych warunkach, odebrała ponad trzy tysiące porodów.
Historia Stanisławy Leszczyńskiej jest jednym z tych przykładów, które pokazują, że nawet w najbardziej niewyobrażalnych warunkach można zachować człowieczeństwo, odwagę i troskę o drugiego człowieka. Jej postawa do dziś pozostaje ważnym świadectwem siły ludzkiego ducha.
Przed projekcją filmu „Położna” odbyła się również promocja najnowszej książki ks. Piotra Krakowiaka, gospodarza parafii.
Była to doskonała okazja do spotkania z autorem, rozmowy oraz bliższego poznania jego najnowszej publikacji.
Następnie uczestnicy mieli możliwość obejrzenia filmu „Położna”, a obecność samej reżyserki sprawiła, że projekcja nabrała dodatkowego, bardzo osobistego wymiaru. Po filmie była również okazja do rozmowy i wymiany refleksji na temat przedstawionej historii.
To było spotkanie z historią, ale przede wszystkim z człowiekiem – z jego odwagą, poświęceniem i odpowiedzialnością za drugiego człowieka.
Po tym wyjątkowym spotkaniu przenieśliśmy się do Domu Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Edynburgu – miejsca od lat związanego z historią polskiej emigracji, polskich żołnierzy i powojennego życia polskiej społeczności w Szkocji.
Naszym gościem był ponownie Tomasz Miegoń, dyrektor Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, który wygłosił niezwykle interesujący wykład poświęcony historii ORP „Orzeł”.
Historia tego okrętu to jedna z najbardziej niezwykłych kart dziejów Polskiej Marynarki Wojennej – od jego służby podczas kampanii wrześniowej 1939 roku, przez dramatyczną ucieczkę z internowania w Tallinnie, aż po dotarcie do Wielkiej Brytanii i dalszą służbę u boku Royal Navy.
Losy ORP „Orzeł” do dziś budzą ogromne zainteresowanie. Tajemnica jego zaginięcia sprawiła, że okręt i jego załoga na stałe zapisali się w historii polskiego oręża, a sama historia „Orła” wciąż jest przedmiotem badań i poszukiwań.
W wydarzeniu uczestniczył również Konsul Generalny RP w Edynburgu dr Mirosław Sycz wraz z małżonką.
Jego obecność była dla nas szczególnym wyróżnieniem i kolejnym dowodem na to, jak ważne jest wspólne pielęgnowanie pamięci o historii Polski poza jej granicami.
Dla mnie, jako Orzeł Biały – aktywnego członka stowarzyszenia Polish-Scottish Connections „Parasol”, takie wydarzenia mają szczególne znaczenie.
Od lat staramy się dokumentować i przypominać historię Polaków oraz polskich bohaterów w Szkocji i poza jej granicami. Dlatego możliwość uczestniczenia w wydarzeniach, podczas których historia jest przekazywana bezpośrednio kolejnym pokoleniom, jest dla nas szczególnie ważna.
Chcemy, aby historia Polski była obecna wśród Polonii w Szkocji – aby mogli ją poznawać zarówno ci, którzy pamiętają jeszcze czasy powojennej emigracji, jak i młodsze pokolenia urodzone już tutaj.
Serdecznie dziękujemy Tomaszowi Miegoniowi oraz Wirginii Węglińskiej za ich obecność podczas całego weekendu, ogromną wiedzę i zaangażowanie.
Dziękujemy również Konsulatowi Generalnemu Rzeczypospolitej Polskiej w Edynburgu za współpracę przy realizacji projektu oraz panu Markowi Starczyńskiemu, prezesowi Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Edynburgu, za gościnność i możliwość zorganizowania spotkania w tak ważnym dla nas wszystkich miejscu.
Podziękowania kierujemy również do ks. Piotra Krakowiaka za gościnność i możliwość spotkania w parafii oraz do Marii Stachurskiej za przybliżenie nam historii Stanisławy Leszczyńskiej.
